Lo Minjar
Lo “tomin dal mel”
Lo “Tomin dal Mèl es un formatge tipic des Comunas de Fraisse e del Mèl. L’advocat Giampiero Boschero, ver expèrt, lo descriu parelh.”A un diamètre mai o menc de 10 cm e es espés 2 cm. Es produch embe lach de vacha entier, mincatant embe la jonta de lach de chabra, en quantitat ren sobre lo 20 – 30%; se pòl jontar decò, mincatant, un pauc de lach de fea, en quantitat minima. Es un formatge cru, gras a pasta mòla, que maüra mai o menc dins una setmana. Son color vira al jaunet. Son gust es delicat, fin e plasent. Lhi pus bòns son aqueli que sot una còtia e gustosa “pèl” presenton un fin vel de crama, que cuèrb la part interna, que dèu èsser còtia, a pasta omogenèa, sensa bolas d’aire. Lo tomin maür sent un pauc de mofla”.
L'origina es ren antica, coma se pòl creire; remonta a doas familhas d'la Ruaa Viton d'la Fraccion Sant Maurici de Fraisse que dins la seconda meitat del 1800 començon sa produccion; per la precision a doas fremas, danda e neça de Rore de Sant Pèire, que mariaas ailà amont tacon a producer-lo embe lach ren escramat, contrariament a la costuma locala de far burre e tomas embe lo lach escramat.
Lo “Tomin”, portat al principi al merchat de Venasca, rescontra un grand succès e fai ben ganhar siei productors. Al principi del Nòu Cents ajua a renaisser lo Merchat dal Mèl e pròpi perquè se trobava sustot aicì pilha après la denominacion de “Tomin dal Mèl” e parelh es coneissut dempertot encara encuei!
Après un moment de crisi, liaa a l'abandon d'l’agricoltura, encuei es pas da mal trobar lo Tomin dal Mèl dins las botigas d'laVal Varacha, s'las taulas de lhi òstes del pòst e dins las botigas especializaas des vilas del Piemont. Ven produch da agricultors dins las comunas dal Mèl e Fraisse e da dui caseificis del pòst.